کورته‌یه‌ک له‌سه‌ر سه‌رکرده‌ فه‌رمانره‌واکانی ووڵاتی عێراق
هەینی, 15 تەمموز 2011 19:50

_کورته‌یه‌ک له‌سه‌ر سه‌رکرده‌ فه‌رمانره‌واکانی ووڵاتی عێراق

 

مه‌لیک فه‌یسه‌ڵی یه‌که‌م 1921 _1933

له‌ شاری مه‌ککه‌ له‌ دایک بووه‌ له‌ 20_5_1885

له‌ شاری برن کۆچی کردووه‌ له‌ 8_9_1933

 

_ ناوی فه‌یصه‌ڵ بن حسین بن علی شریفی گه‌وره‌یه‌ که‌ یه‌کێک بووه‌ له‌ گه‌وره‌ پیاوانی مه‌ککه‌ و حاکمی حجاز بووه‌ له‌ ساڵی  1916_ 1924. ده‌ستی کرد به‌ په‌یوه‌ندیه‌ سیاسیه‌کانی له‌ دوای ئه‌وه‌ی باوکی پشتی پێبه‌ست له‌ گفتوگۆ له‌گه‌ل به‌ریتانیا له‌ کۆنگره‌ی ئاشتی پاریس 1919.  هه‌روه‌ها پێشره‌وی هێزه‌ سه‌ربازیه‌کانی باوکی ئه‌کرد له‌ شۆڕشی گه‌وره‌ی عه‌ره‌بیدا له‌ دژی ئیمپراتۆریه‌تی عوسمانی 1916.  هه‌روه‌ها سه‌رکه‌وتوو بوو له‌گه‌ڵ سوریا و خۆی وه‌ک مه‌لیکی سوریا ناساند له‌ 1918 به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ بزوتنه‌وه‌ی نیشتیمانی عه‌ره‌بی به‌ڵام فه‌ره‌نسیه‌کان زۆریان لێکرد که‌ سوریا جێبهێڵێت له‌ دوای ئه‌وه‌ی رێنه‌که‌وتن له‌سه‌ر گفتوگۆکان.

 

له‌ عێڕاق : ئیداره‌ی به‌ریتانی له‌ کاتی داگیکردنی عێراقدا چه‌ند ئاسته‌نگێک هاته‌ ڕێی و نه‌یتوانی کۆنترۆلی عێراق بکات به‌ تایبه‌ت له‌ دوای شۆشی ئابی ساڵێ 1920 که‌ حکومه‌تی به‌ریتانی ناچار کرد سیاسه‌تی خۆی بگۆڕێت ، له‌ داگیرکارێکی راسته‌وخۆوه‌ بۆ حکومه‌تێکی نیشتیمانی له‌ ژێر ئینتیدابدا.

وه‌ مه‌لیک فه‌یسه‌ڵ به‌هێزترین کاندیده‌کانی ئه‌و کاته‌ بۆ گرتنه‌ ده‌ستی و‏ڵاتی عێراق ، پشتگیری و بزوتنه‌وه‌ی نیشتیمانی ناوخۆیی به‌ده‌ست هێنا و کرایه‌ مه‌لیکی ووڵات له‌ 23_8_1921.  مه‌لیک فه‌یسه‌ڵ چه‌نده‌ها دانوسانی گرنگ و درێژ خایانی له‌گه‌ڵ به‌ریتانیای زل هێز کرد که‌ به‌ سه‌ربه‌خۆیی عێراق کۆتایی هات له‌ ساڵی 1932 به‌مه‌ش عێراق بووه‌ ئه‌ندام له‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتوه‌کان (عصبه‌ الامم ی ئه‌و کاته‌).

 

 

 

مه‌لیک غازی

مه‌لیک غازی یه‌که‌م

 

له‌ مه‌ککه‌ له‌ دایک بووه‌ له‌ 21_ئازاری 1912

له‌ به‌غداد کۆچی دوایی کردووه‌ له‌ نیسانی ساڵی 1939

کوری تاقانه‌ی مه‌لیک  فه‌یسه‌ڵی یه‌که‌م بوو له‌دوای سێ کچ ، باپیری چاودیری ئه‌کرد و به‌خێوی کرد له‌به‌ر سه‌رقاڵی باوکی به‌ کارو باری ووڵاته‌وه‌ ئه‌مه‌ش وایکرد که‌ گه‌نجێکی شه‌رمن و که‌م شاره‌زا ده‌رکه‌وێت.

حیجازی جێهێشت و رووی کرده‌ ئه‌رده‌ن له‌ دوای ئه‌وه‌ی خێزانی هاشمیه‌ له‌ سعودیه‌ دوورخرانه‌وه‌ له‌ ساڵی 1924. هه‌ر له‌ هه‌مان ساڵدا رووی کرده‌ به‌غداد و کرا به‌ جێنشین.

له‌ ماوه‌ی فه‌رمانره‌واییه‌که‌یدا یه‌که‌م کوده‌تای سه‌ربازی له‌ دژی روویدا به‌ ده‌رکردایه‌تی به‌کر سدقی له‌ 1936 که‌ ناوبراو هه‌ولیدا سه‌رۆک وه‌زیرانی پێشوو حیکمه‌ت سلێمان بگه‌ره‌نیته‌وه‌ بۆ فه‌رمانره‌وایی . مه‌لیک غازی له‌ رووداوێکی ئوتومبیلی گومان لێکراودا له‌ ساڵی 1939 گیانی سپارد.

 

 

 

 

 

 

مه‌لیک فه‌یسه‌ڵی دووهه‌م

 

له‌ به‌غداد له‌ دایک بووه‌ له‌ 2_5_1935

له‌ به‌غداد له‌ 14_7_1958 کۆچی دوایی کردووه‌.

کوری تاقانه‌ی مه‌لیک غازی . بووه‌ پادشای عێراق له‌ ته‌مه‌نی چوارده‌ ساڵیدا له‌ دوای مردنی باوکی له‌ ساڵی 1939. له‌ کاروباریدا به‌ته‌واوی پشتی به‌ستبوو به‌ خاڵی (عبد الاله‌) که‌ به‌ جێنشین و وه‌سی دانرابوو.

لاوێکی شه‌رمن و چالاک بوو له‌ کاتی فه‌رمانره‌واییه‌که‌یدا عێراق به‌ژداری کرد له‌ شه‌ری فه‌له‌ستین له‌ ساڵی 1948دا. وه‌ له‌ سه‌رده‌می ویلایه‌تیدا عیراق بووه‌ ئه‌ندام له‌ یه‌کێتی عه‌ره‌بی هاشمی.

له‌ قه‌سری زهور له‌ 14_7_1958 ئه‌کوژرێت له‌گه‌ڵ خێزانی هاشمیدا له‌ ناشرینترین رووداو له‌ مێژووی عێراقدا به‌مه‌ش کۆتایی به‌ سیسته‌می پادشایه‌تی هێنرا له‌ عێراق به‌ کوده‌تای ته‌موزی ره‌ش و له‌و کاته‌وه‌ توندوتیژی سیاسی له‌ مێژووی تازه‌ی عیراق ده‌ستی پێکرد.

 

 

عبد الكريم قاسم 

 

له‌ سوه‌یره‌ له‌ دایک بوو له‌ 1914

له‌ به‌غداد کۆچی کردوه‌ له‌ 9_2_1963

به‌ گرنگترین سه‌رکردایه‌تیه‌کان دائه‌نرێت که‌ به‌ ڕێگای کوده‌تا فه‌رمانره‌وایی گرتبێته‌ ده‌ست وه‌ زۆر بوون ئه‌وانه‌ی له‌ عێراق پاڵپشتی بوون. که‌سێکی ساده‌ بوو و ژیانی ئه‌رستۆقراتی کاریگه‌ری ێنه‌کردبوو ، پۆستی سه‌رۆک وه‌زیرانی گرته‌ ده‌ست ، له‌کاتی فه‌رمانره‌واییه‌که‌یدا چه‌ند ئاسته‌نگێک هاتنه‌ به‌رده‌می له‌ دژی بزوتنه‌وه‌ی قه‌ومی عه‌ره‌بی که‌ جمال عبدالناصر سه‌رکردایه‌تی ئه‌کرد و له‌ هه‌موو ووڵاته‌ عه‌ره‌بیه‌کاندا بڵاو بوو چونکه‌ عبدالکریم قاسم نه‌یئه‌ویست عێراق بۆ یه‌ک لایه‌نی قه‌ومی به‌رێت به‌ڵکو هه‌وڵیدا سیاسه‌تی گه‌ل و که‌مایه‌تی له‌ عیراق په‌یداببێت ، وه‌ ده‌ستی کرد وه‌ گرنگی ئه‌دا به‌ ناوخۆی عێراق و گرنگیدا به‌ ووڵات . به‌ڵام ئه‌و سیاسه‌ته‌ی که‌ هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای سیسته‌می جمهوریه‌وه‌ ده‌ستی پێکرد به‌ پشت به‌ستن به‌ شیوعی وایکرد که‌ چه‌ند کێشه‌یه‌ک دروست ببێت هه‌رچه‌ند زوو توانی هێزه‌ سه‌ربازیه‌کان بخاته‌وه‌ ژێر کۆنترۆڵی خۆی  له‌ دوای ئه‌وه‌ی له‌ کاتی شه‌ری ناوخۆی عێراقدا له‌گه‌ڵ کورده‌کان کۆنترۆڵی ئه‌و هێزانه‌ی له‌ ده‌ست دابوو.

له‌ دوای دادگایی کردنێکی روکه‌شی کوژرا ، له‌ دوای ئه‌وه‌ی به‌عسیه‌کان توانیان سیسته‌می فه‌رمانره‌وایی هه‌ڵبگێرنه‌وه‌ له‌ 8_2_1963.

 

 

 

عبد السلام محمد عارف

 

یه‌کێک بوو له‌وانه‌ی که‌ کۆتاییان به‌ سیسته‌می پادشایه‌تی هینا له‌ 14_7_1958 ناسراو بوو به‌ مه‌یلی قه‌ومایه‌تی و پاڵپشتی جه‌مال عه‌بدالناسر بوو وه‌ هه‌روه‌ها ره‌خنه‌ی له‌ سیاسه‌تی عه‌بدالکریم قاسم هه‌بوو وه‌ هه‌ولی ئه‌دا یه‌ک ده‌وڵه‌تی عه‌ره‌بی گه‌وره‌ پێکبهێنێت. عبدالسلام ده‌سه‌ڵاتی گرته‌ ده‌ست له‌ دوای کوده‌تایه‌کی خویناوی ، هه‌ر به‌ سه‌رکه‌وتنی کوده‌تاکه‌ی کورد ده‌ستی کرد به‌ چالاکیه‌کانی.

له‌ نۆڤه‌مبه‌ری 1963  به‌عسیه‌کان له‌ ده‌سه‌ڵات دوورخرانه‌وه‌ ، سیاسه‌تێکی روونی نه‌بوو له‌ کاتی فه‌رمانره‌واییدا وه‌ له‌ رۆژانی کۆتایی فه‌رمانره‌واییه‌که‌یدا هه‌وڵیدا پرۆژه‌یه‌کی یه‌کگرتن له‌ نێوان عێراق و سوریا و میسر دروست بکات به‌ڵام به‌ روداوێکی فرۆکه‌ له‌ 14_4_1966 کوژرا.

 

 

عبد الرحمن محمد عارف

 

یه‌کێک بوو له‌ به‌ژداربوانی کوده‌تای ته‌موزی 1958 له‌ دوای مردنی براکه‌ی ده‌سه‌ڵاتی گرته‌ ده‌ست ، که‌م شاره‌زا بوو وه‌ له‌ ماوه‌ی گرتنه‌ ده‌ستی ده‌سه‌ڵاتدا هیچ سیاسه‌تێکی دیار و ئاشکرای نه‌بوو. له‌ حوکم دورخرایه‌وه‌ له‌ لایه‌ن به‌عسیه‌کانه‌وه‌ له‌ 17_7_1968 وه‌ دوورخرایه‌وه‌ بۆ ئه‌سته‌نبول ات له‌ سه‌ره‌تای هه‌شتاکاندا گه‌رایه‌وه‌ بۆ عیراق له‌ دوای ئه‌وه‌ی سه‌دام ڕێگه‌ی پێدا وه‌ له‌ 2003 له‌ به‌غداد کۆچی دوایی ئه‌کات.

 

احمد حسن البكر

 

له‌ تکریت له‌ ئۆکتۆبه‌ری 1924 له‌ دایک بووه‌

له‌ 14_10_ 1982 کۆچی دوایی ئه‌کات

 

له‌ ئه‌کادیمی سه‌ربازی بووه‌ له‌ سالی 1938 له‌ دوای ئه‌وه‌ی مامۆستای سه‌ره‌تایی بووه‌ بۆ ماوه‌ی 6 ساڵ دواتر ئه‌چێته‌ پاڵ حیزبی به‌عس و له‌ کوده‌تای ته‌موزی 1958 به‌ژدار بووه‌. له‌ پشته‌وه‌ سه‌دامی ئه‌شارده‌وه‌ که‌ جێگری سه‌رۆک بوو که‌ ئیداره‌ی راسه‌تقینه‌ی ووڵات له‌ ژێر ده‌ستیدا بوو . ئه‌حمه‌د به‌کر ناچار کرا که‌ ده‌ست له‌ ده‌سه‌ڵات هه‌ڵگرێت له‌ 16_7_1979 له‌ هه‌موو پۆسته‌ سیاسیه‌کان دوورخرایه‌وه‌ ئه‌مه‌ش له‌ به‌رژه‌وه‌ندی سه‌دام به‌مه‌ش عێراق گه‌یشته‌ ئه‌و قۆناغه‌ خوێناویه‌ی که‌ عێراقی بۆ دواوه‌ برد.

 

 

صدام حسين

1979 - 2003

 

له‌ رۆژی هه‌شته‌می فه‌برایه‌ له‌ ساڵی 1963 حزبی به‌عس ده‌ستیان کرد به‌ کوده‌تا کردن له‌ سیسته‌می عبدالکریم قاسم ئه‌م کوده‌تایه‌ له‌ شه‌قامه‌کانی به‌غداددا خوێن و کوشتاری لێ که‌وته‌وه‌ ، له‌ دوای سه‌رکه‌وتنی کوده‌اتکه‌ یه‌که‌م حکومه‌تی به‌عس دروست بوو ، هه‌ر زووش پێکدادان دروست بوو له‌ نێوان لایه‌نی زیاده‌رۆکان و لایه‌نه‌ ڕێکره‌وه‌کان عبدالسلام عارف ئه‌م هه‌له‌ی قۆزیه‌وه‌و یه‌که‌م حکومه‌تی به‌عسی روخاند له‌ 18ی نۆڤه‌مبه‌ری 1963 وه‌ عبدالسلام هه‌ستا به‌ دانای احمد حسن بکر وه‌ک جیگری سه‌رۆک کۆمار له‌ فه‌برایه‌ری 1964 ، وه‌ سه‌دام کرا به‌ ئه‌ندامێک له‌ سه‌رکردایه‌تی لقێکی حزبی به‌عس له‌ عێراق ، له‌ سێبته‌مبه‌ری 1966 حزبی به‌عسی عێراقی ده‌ستی کرد به‌ هاوپه‌یمانێتی له‌گه‌ڵ زابته‌کانی تر که‌ به‌عسی نه‌بوون و پێکه‌وه‌ توانیان کوده‌تا بکه‌ن بۆ روخاندنی سیسته‌می عبدالسلام ، له‌ رۆژی سییه‌می مانگی یۆلیۆی ساڵی 1968 حیزبی به‌عس هه‌رچی یارمه‌تیده‌ری بوو له‌ کوده‌تاکه‌ی ده‌ریکرد وه‌ احمه‌د حه‌سه‌ن به‌کر کرا به‌ سه‌رۆک کۆمار و و سه‌رۆکی سه‌رکردایه‌تی شۆڕشگێران ، سه‌دام حسه‌ین کرا به‌ جێگری سه‌رکردایه‌تی شۆڕش و به‌رپرس بوو له‌ ئاسایشی ناوخۆ ، وه‌ له‌ 15ی ئۆکتۆبه‌ری ساڵی 1970 فه‌ریق حه‌ردان تکریتی کوژرا له‌ ووڵاتی کوه‌یت که‌ ئه‌ندامێکی حزبی به‌عسی عێراقی بوو وه‌ جێگری سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بوو و وه‌زیری به‌رگری بوو. وه‌ له‌ نۆڤه‌مبه‌ری ساڵی 1971 فوئاد روکابی کوژرا که‌ یه‌کێکی بوو له‌ سه‌رکرده‌ دیاره‌کانی حیزبی به‌عس له‌ عێراق که‌ له‌ سجندا کوژرا ، وه‌ له‌ 8ی یۆلیۆی ساڵی 1973 ناظم کزار له‌ سێداره‌ درا که‌ سه‌رۆکی ده‌سته‌ی ئاسایشی ناوخۆ بوو له‌گه‌ڵ 35 که‌سی تر له‌ لایه‌نگرانی ئه‌مه‌ش له‌ ئه‌نجامی هه‌وڵدانێکی شکست بۆ کوده‌تا.

 

له‌ ساڵی 1975 حکومه‌تی عێراقی ڕێکه‌وتنامه‌یه‌کی له‌گه‌ڵ شای ئێران به‌ست ئه‌ویش ڕیکه‌وتنامه‌ی ناسراوی جه‌زائیر بوو که‌ سه‌دام حسه‌ین له‌لایه‌ن عیراقه‌وه‌ ڕیکه‌وتنامه‌که‌ی ئیمزا کرد که‌ ئه‌م رێکه‌وتنامه‌یه‌ دژی به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی کورد بوو وه‌ ناوه‌رۆکی ڕێکه‌وتنامه‌که‌ بریتی بوو له‌ عێراق پابه‌ند بێت به‌ داواکاریه‌ ئیقلیمیه‌کانی شا له‌ به‌رامبه‌ریشدا شا هه‌موو هاوکاری و یارمه‌تیه‌کی له‌گه‌ڵ کورددا بوه‌ستێنێت که‌ ئه‌و کاته‌ کورد له‌ ئاماده‌کاری شۆڕسدا بوو له‌ دژی سیسته‌می عێراقی ، له‌ مانگی ئۆ‌کتۆبه‌ری ساڵی 1978 حکومه‌تی به‌عسی عێراق هه‌ستا به‌ ده‌رکردنی خومه‌ینی له‌ عێراق ، وه‌ له‌ فه‌برایه‌ری 1978 شۆرشی خومه‌ینی له‌ ئێران ده‌ستی پێکرد وه‌ له‌ مانگی یونیۆی ساڵی 1979 صه‌دام حسین بوو به‌ سه‌رۆک کۆماری عێراق له‌ دوای ئه‌وه‌ی ئه‌حمد به‌کر  له‌ هه‌موو پۆسته‌کانی دوورخرایه‌وه‌ وه‌ نیشته‌جێی ماڵه‌وه‌یان کرد ، له‌ یولیۆی ساڵی 1979 سه‌دام هه‌ستا به‌ له‌سیداره‌دانی چه‌ند که‌سێک که‌ سێ که‌سی ئه‌نجومه‌نی سه‌رکردایه‌تی شۆڕشی تێدا بوو وه‌ زیاتر له‌ 500 که‌سی تر که‌ ئه‌ندام و که‌سانی ناسراوی حیزبی به‌عس بوو ، هه‌ر له‌هه‌مان ساڵدا سه‌دام هه‌ستا به‌ له‌ سێداره‌دانی غانم عبدالمجید وه‌زیری خوێندن وه‌ محمد محجوب وه‌زیری په‌روه‌رده‌ وه‌ محمد عایش وه‌زیری پیشه‌سازی وه‌ دوو هاوڕێی ، وه‌ مرتضی سعیدی له‌ ژێر ئه‌شکه‌نجه‌دا کوشت که‌ پێشتر وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ بوون ،  وه‌ له‌ ماوه‌ی مانگێکدا 56 ی به‌رپرسی حیزبی کوشت ، به‌وه‌ش که‌س نه‌ما له‌وانه‌ی که‌ پێشووتر له‌ کوده‌تای 1968 به‌ژدار بوون ته‌نها عزت ابراهیم دوری وه‌ طه‌ یاسین رمضان وه‌ طارق حنا عزیز.

 

وه‌ له‌ 9 ی مانگی ئه‌پریلی ساڵی 1980 سه‌دام هه‌ستا به‌ له‌ سێداره‌دانی احمد باقر الصدر یه‌کێک له‌ گه‌وره‌پیاوانی شیعه‌ وه‌ خوشکه‌که‌ی زه‌ینه‌ب ناسراو به‌ بنت الهدی ، وه‌ له‌ 22ی سیبته‌مبه‌ری ساڵی 1980 سه‌دام ده‌ستی کرد به‌ شه‌ر له‌گه‌ڵ ووڵاتی ئێران که‌ نزیکه‌ی نیو ملیۆن گه‌نجی ئه‌م ووڵاته‌ له‌و شه‌ره‌دا کوژران وه‌ نزیکه‌ی حه‌وت سه‌د هه‌زار بریندار و که‌مئه‌ندام بوون ، جگه‌ له‌و هه‌موو پاره‌ و سامانه‌ی له‌م شه‌ره‌دا سه‌رف کرا که‌ نزیکه‌ی 100 ملیار دۆلار بوو ، وه‌ راگرتنی هه‌موو گه‌شه‌پێدانه‌کان بۆ ماوه‌ی 8 ساڵ ، سه‌دام دوای هه‌موو ئه‌و قوربانیانه‌ به‌ جیهانی راگه‌یاند که‌ شه‌ره‌که‌ی  له‌گه‌ڵ ئێراندا ته‌نها هه‌ڵه‌یه‌ک بووه‌ وه‌ مافی گه‌رانده‌وه‌ بۆ رێکه‌وتنامه‌ی جه‌زائیر ، وه‌ له‌کاتی شه‌ری ئێرانی و عێراقیدا سه‌ری خسته‌ سه‌ر کورد و ناشرینتین و نامرۆڤانه‌ترین و درنده‌ترین مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ کورد به‌کارهێنا و به‌رده‌وام بوو له‌ هه‌وڵی له‌ ناوبردن و کوشتن و بڕینی کورد به‌هه‌موو ڕێگا نامرۆڤایه‌تیه‌کان که‌ هیچ دین و شه‌رع و شه‌ره‌فێکی شکۆمه‌ندانه‌ ڕێگه‌ی پێنه‌ئه‌دا ، فه‌رمانی بۆ سه‌ربازه‌کانی که‌ روی چه‌که‌کانیان له‌ منداڵ و پیر و ئافره‌ت و پیاوانی ئه‌م گه‌له‌ بێت له‌بری پاراستنیان به‌و پێیه‌ی هاوڵاتی ئه‌م ووڵاته‌ن.

وه‌ له‌ 1990 دا هه‌وڵی داگیرکردنی کوێتی دا و هه‌ولی به‌زاندنی سنوره‌کانی دا و و چه‌نده‌های له‌م شه‌ره‌شدا به‌ کوشتن دا،  ئه‌مه‌ش وای کرد که‌ جیهان به‌رهه‌ڵستی و روبه‌روی کاره‌ خوێناویه‌کانی ئه‌م دیکتاتۆره‌ بێته‌وه‌ و له‌ کوێت ده‌ری بکه‌ن ،  ئه‌مه‌ش بووه‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ زه‌ره‌رێکی زۆری لێ بکه‌وێت و سه‌ده‌ها هه‌زار سه‌رباز و حه‌ره‌سی نیشتمانی له‌ ده‌ست بچێت و ئه‌وپه‌ری ره‌زاله‌ت ببینێت و رازی ببێت به‌ هه‌موو مه‌رجه‌کانی بۆی دانرا ، له‌ دوای ئه‌وه‌ی زۆربه‌ی بیناو ده‌زگاکان وێران کرا و چووه‌ جه‌نگێکی نا هاوتاوه‌ که‌ ناوی لێ نرا (عاصفه‌ الصحرا‌‌ء) ئه‌میری کوێت گه‌رایه‌وه‌ بۆ ووڵاته‌که‌ی و بۆ ده‌سه‌ڵاته‌که‌ی به‌ڵام ئه‌م شه‌ره‌ بۆ عێراق درێژه‌ی خایاند و بوه‌ هۆی گه‌مارۆدانی ئابوری ووڵات..

له‌ دوای چه‌ند هێرشێک وه‌کو هێرشی بینای ئیستیخبارات له‌ ساڵی 1993 وه‌ ثعلب الصحراء له‌ 1998 هێرش کرایه‌ سه‌ر عێراق به‌ شه‌ڕێک له‌ 19_3_2003  به‌ به‌ڵگه‌ی ئه‌وه‌ی که‌ عێراق هێشتا چه‌کی به‌کۆمه‌لکوژی هه‌یه‌ ، له‌ دوای جه‌نگێک له‌ خوارووی ووڵات بۆ ماوه‌ی 3 هه‌فته‌ پایته‌خت به‌ده‌سته‌وه‌درا و دارو ده‌سته‌ی سیسته‌می پێشوو هه‌ڵاتن ، به‌ڵام زۆربه‌ی ئه‌ندامه‌کان دواتر گیران و وه‌ هه‌روه‌ها توانرا دیکتاتۆر سه‌دام بگیرێت و به‌مه‌ش کۆتایی هات به‌ سیسته‌می به‌عس له‌ عێراق.

 

 

 

غازي مشعل عجيل الياور

1/5/2004

1/3/005


وڵاتی گرته‌ ده‌ست له‌ دوای دانانی حکومه‌تی ئینتیقالی که‌ غازی یاوه‌ر بوووه‌ سه‌رۆک کۆمار به‌و پێیه‌ی که‌ له‌ ماوه‌ی 7 مانگی داهاتوودا هه‌لبژاردن ئه‌نجامبدرێت ، سه‌رۆک غازی سه‌ر به‌ خێزانی یاوه‌ره‌ که‌ له‌ عێراقدا ناسراوه‌ که‌ له‌ موسڵ ئه‌ژیا ، وه‌ باپیری له‌ مێژووی نوێی عێراقدا ناوبانگی هه‌بووه‌ ، غازی یاوه‌ر عێراقی جێهێشتووه‌ له‌ دوای ماوه‌یه‌ک له‌ داگیرکردنی کوێت و رووی کردۆته‌ سعودیه‌ و دواتر چۆته‌ ئه‌مریکا بۆ ته‌واو کردنی خوێندنی که‌ ئه‌ندازیاری شارستانیه‌ و دیسان گه‌رایه‌وه‌ بۆ سعودیه‌و له‌وێ ده‌ستی کرد به‌کار کردن.

 

 

 

جه‌لال تاله‌بانی

1/3/2005

کۆلێژی یاسای ته‌واو کردوه‌ و یه‌که‌م سه‌رۆکی عێراقه‌ که‌ کورد بێت ، په‌رله‌مانی ووڵات هه‌ڵیان بژارد له‌ دوای ئه‌وه‌ی کورد جاریکی تر خاوه‌نی ئه‌ندام بوو له‌ په‌رله‌مانی عێراق.

جه‌لال تاله‌بانی سه‌رۆکایه‌تی حزبی یه‌کێتی نیشتیمانی کوردستان ئه‌کات وه‌ پاڵێوراوی هاوپه‌یمانی کوردستانی بوو له‌ کاتێکدا کورد داوای ووڵات و گه‌راندنه‌وه‌ی که‌رکوکی ئه‌کرد بۆ سه‌ر هه‌رێمی کوردستان.

جه‌لال تاله‌بانی داوا ئه‌کات که‌ ووڵاتانی دراوسێ ده‌ستنه‌ده‌نه‌ ناو کاروباری ناوخۆی ووڵاته‌وه‌ له‌ کاتێکدا ناوبراو خاوه‌نی په‌یوه‌ندیه‌ له‌گه‌ڵ چه‌ند ووڵاتێکدا له‌ گرنگترینیان ئیران و سوریا و هه‌روه‌ها تورکیایه‌.

جه‌لال تاله‌بانی له‌ ساڵی 1975 له‌ حزبی پارتی دیموکراتی کوردستان جیا بوه‌وه‌ له‌و کاته‌ی که‌ مسته‌فا به‌رزانی سه‌رکردایه‌تی ئه‌و حیزبه‌ی ئه‌کرد ، دواتر له‌ دوای شه‌ری ناوخۆ له‌گه‌ڵ هاوپه‌یمانه‌که‌ی سه‌رۆک مه‌سعود به‌رزانیدا توانی ده‌سه‌ڵات دابه‌ش بکه‌ن.

 

فریشته‌ی جوانی

 
گوتار
وێنە
ئازادی ڕا ده‌ربرین له‌ ژێر هێرشدایه‌ له‌ هه‌رێمی کوردستان
هیومان رایتس واچ  به‌رواری 10 فبرایه‌ری 2013 ، ڕه‌خنه‌ی توند ئه‌گرێت له‌ حکومه‌تی هه‌رێمی...
وێنە
په‌یام بۆ گه‌لی کورد له‌ ڕۆژئاوای کوردستان
 حیزب‌و ڕێکخراوه‌ خه‌باتگێڕه‌کانی ڕۆژئاوای کوردستان! کۆمه‌ڵانی ڕاپه‌ڕیوی گه‌لی کورد...
وێنە
(عافیَت)ى (خۆشناوان)
هیَمن عومه‌ر خۆشناو-شه‌قلاَوه‌ مه‌لامحه‌مه‌دى كۆیى كوڕى مه‌لا عه‌بدولَلاَى جه‌لى...
وێنە
ره‌ هه‌نده‌ ستراتیژیه‌كانى دروستكردنى هه‌ریَمه‌كان له‌ ئیَراقدا
عومه‌ر ئاواره‌ له‌ دواى روخاندنى ڕژیَمى به‌عس وكوَتایى هیَنان به‌ كوَمارى ئیَراق له‌ سالَى 2003،...
وێنە
یادی کۆماری کوردستان، زه‌مینه‌یه‌ک بۆ کۆنفڕانسی نه‌ته‌وه‌یی
ن: سمایل شه‌ره‌فی له‌وانه‌یه‌وه‌دوا خستنی یادکردنه‌وه‌ی ساڵیادی کۆماری کوردستان...
وێنە
وتاری به‌ریز خالید عه‌زیزی، سکرتیری گشتیی حیزبی دیموکراتی کوردستان له‌66 ساڵه‌ی دامه‌زرانی کۆماری کوردستاندا
خوشک و برایانی ئازیز! میوانه‌به‌ڕێزه‌کان!  دۆستان! و لایه‌نگران! و ئه‌ندامانی حیزبی دێموکرات! و...
وێنە
كۆمه‌ڵه‌ی منداڵانی كورد ـ له‌ نه‌رویج -یادی( شه‌ست و شه‌شه‌مین ) ساڵڕۆژی دامه‌زراندنی كۆماری كوردستان پیرۆزده‌كه‌ن
   له‌ یادی شه‌ست و شه‌شه‌مین ساڵڕۆژی دامه‌زراندنی كۆماری كوردستان دا.. جوانترین پیرۆبایی...
وێنە
کۆماری کوردستان (کۆمارە کەم تەمەنەکە)
کات پایزێکی نیمچە سارد بوو ، شار شارێکی داگیرکراوی کوردستان بوو، کەچەندەها ساڵە بەدەست زوڵم و ستەمی...
وێنە
هه‌ڵوێستمان به‌رامبه‌ر هه‌ڵبژاردنه‌کانی نۆیه‌مین ده‌وره‌ی مه‌جلیس
هاونیشتمانه‌ به‌ڕێزه‌کان! خه‌ڵکی تێکۆشه‌ری کوردستان! ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی به‌نیازه‌ ڕۆژی...
وێنە
‌کۆمه‌ڵ کوژی شرناخ وکولانه‌وه‌ی گشت زامه‌کان
زۆربه‌ی زۆری نه‌ته‌وه‌ی کورد هه‌ر ڕۆژه‌و به‌ ناوو بیانویه‌که‌وه‌ به‌ کۆمه‌ڵ له‌...
وێنە
به‌یاننامه (کوشتاری به‌ کۆمه‌ڵی کاسبکارانی کورد له‌ باکووری کوردستان، مه‌حکووم ده‌که‌ین) 30 / 12 / 2011
‌به‌ گوێره‌ی هه‌واڵی هه‌والده‌رییه‌ کوردی و جیهانییه‌کان شه‌وی 28 له‌ سه‌ر29ی...
وێنە
فه‌له‌ج کردنی کابینه‌کانی حکومه‌تی هه‌رێم له‌به‌رژه‌وه‌ندی کێ دایه؟!
به‌ڕێزان ، له‌ ٢٥. ١١. ٢٠٠٩، بابه‌تێکمان له‌ سایت و ڕۆژنامه‌کان بڵاوکرده‌وه له‌ژێر...
وێنە
خالید عه‌زیزی: ئێمه‌ هیچ کێشه‌یه‌کمان له‌ گه‌ڵ ئه‌و لایه‌نه‌ ئیسلامیانه‌ نیه‌
خالید عه‌زیزی: ئێمه‌ هیچ کێشه‌یه‌کمان له‌ گه‌ڵ ئه‌و لایه‌نه‌ ئیسلامیانه‌ نیه‌ که‌...
وێنە
چ شتێكت هیلاكت ده‌كات ؟!
ڕسته‌یه‌كی پڕ بایه‌خ هه‌یه‌ كه‌ ده‌ڵێت ( به‌ ته‌نها كاری هزری نابێته‌ هۆی ماندووبوونت )...
وێنە
گۆرانی كۆمه‌لایه‌تی چیه‌؟
پێشەكی: هەمیشە دیاردەی گۆڕان جێگای سەرنجی مرۆڤ بووە، گۆرانە سروشتیەكان یەكەم جۆری گۆران بووە كە مر ۆڤ هەستی...
وێنە
كوردو ئه وهه له ى له به رده ستى دايه
هه مومان ئه زانين ئيمه وه ك كه لى كورد نه ته وه يه كين كه به ده يان ساله. نزيك به صه ده يه كه ؛خه بات ئه كه ين بو ئه...
وێنە
بۆ ناوچه‌ داڕێندراوه‌كان..... حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان چی پێده‌كرێت.
شاری خورماتوو بۆ نمونه‌.. عومه‌ر ئاواره‌   ئه‌مه‌یان پرسیاری من نییه‌، به‌ڵگو پرسیاری...
وێنە
پێویستە خەڵکی ناوچەکانی بناری قەندیل سکاڵا لەسەر تورکیا تۆمار بکەن
بۆ :پارێزەرانی کوردستان. ماوەی چەند ساڵێکە سوپای تورکیا بەشێوەیەکی بەردەوام بەجۆرەھا چەکی پێشکەوتووی...

ناردنی بابه‌ت

sirwan@kurdzhin.net
یان
sozi@kurdzhin.net

میوان له‌سه‌رهێڵ

کوردژین میوان له‌سه‌رهێڵه