10 خواردن بؤ به ده ستهينانى له شيكى جوان و ته ندروستبابه ت : قه له وى و خؤ باراستن

هه نديك له و خواردنه به كه لَكانه ى كه له باره يم خويندؤته وه و راستيه كه ى به تاقيكردنه وه ى كردارى سه لميندراوه , له كه ل ئه وه ى كه واى بؤ ده جين كه كاريكه ربيت له سه ر قه لَه وى , به به كارهينانيان نه ك ته نها كاتى كه م كردنه وه ى كيشى له ش به لكو به دريزايى ته مه ن به شيوه يه كى به رده وام بؤت ده رده كه ويت كه كيش و ته ندروستيت له وبه رى باشيدا ده بيت ئه مه ش خواردنه كانه :-
1 – مؤز : بيكهاته ى سه ره كى تيايدا بؤتاسيؤمه , كه به كشتى به شيكى كه مى ووزه ى كه رمى و جه ورى تيادايه و باشترين جؤرى خواردنى خؤش و به كةلَكة, و بيكهاته ى كانزايى تيادايه كه كرنكترينيان بؤتاسيؤمه كه يه كيكه له كرنكترين ئه و توخمانه ى كه  بيويستن بؤ له ش به تايبه تى بؤ بىء هيزى و ماندووبوون و ته نانه ت بؤ ليدانى دلَيش كرنكه , رؤزانه ته نها مؤزيك به سه بؤ دابين كردنى بيويستى له ش بؤى .

2 – قه رنابيت : توخمى به كه لَك تيايدا فيتامين أ و فيتامين ج , قه رنابيتى كولاَو تا راده يه كى كه م 40 ووزه ى كه رمى تيادايه و له كه ل ئه وه شدا 75% بؤ 100% ى بيويستى له ش بؤ فيتامين أ دابين ده كات كه كرنكه بؤ ته ندروستى جاو و يارمه تى ده ره بؤ دابين كردنى به ركرى له له ش هه روه كو ئيسقان و ددانه كان ده باريزيت .
هه روه ها قه رنابيت فيتامين ج تيادايه كه له ش ده  باريزيت له شيربه نجه ( خوا له هه موو لايه كمانى به دوور بخات ) له كه ل ئه وه شدا ماده ى ئاسنى تيدايه به راده يه كى زؤر زياتر له سه وزه كانى تر ته نانه ت له (سلق)يش به جه ند جاريك .

3 – كؤشتى مريشك : بيكهاته ى به كه لكى برؤتينى بى جه وريه, ترشى ئه مينى تيادايه كه رؤلى سه ره كيان هه يه له باراستنى ته ندروستى, ئه ويش له ريكه ى ريكخستنى به ركرى له له شدا و يه كسانى هؤرمؤن و ريكخستنى تواناى ماسولكه كانى له ش ته نانه ت نه رمى بيست و رؤشناييه كه ى . كؤشتى مريشك باشترين سه رجاوه ى برؤتينه كه هه رس كردنى ئاسانه و به شيكى زؤر زياتر برؤتينى تيايه
ئه كه ر هاتوو به راورد بكريت له كه ل كؤشتى ئازه ل .هه روه كو سه رجاوه ى باشى توخمى كؤكرد و فؤسفؤر و سيلينيؤمه . بؤ زياتريش كه مبوونه وه ى به شه رؤنه كه ى يان جه وريه كه ى بيسته كه ى فرىء بده به ر له كولاندنى يان سوركردنه وه ى .

4 – ماسى : بيكهاته ى به كه لك تيايدا جه ورى ناتيره
جه ورى دوو جؤره : تير و ناتير. و به لكه ى تاقى كردنه وه نويكان ده سه لمينيت كه جه وريه ناتيره كه ى كؤشتى ماسى ياريده ده رى زؤر باشه بؤ جاككردنى ته ندروستى كشتى له ش ئه ويش له ريكه ى كه م كردنه وه ى ريزه ى كؤليسترؤل له خويندا . و سه رجاوه يه كى باشى برؤتينه كه 250 كرام له ماسى زياتر له سىء به شى بيويستى له شى رؤزانه بر ده كاته وه بؤ كه سيكى كه وره( بيكه يشتوو) , له كه ل ئه وه شدا بره له يؤد و فؤسفؤر.

5 – شيرى ده ركيشراو له جه ورى : بيكهاته ى سه ره كى كالسيؤم و فؤسفؤره , ئه م دوو توخمه ته واوكه رى يه كترين( به مانايه كى تر ته واوبوونى كارى يه كيكيان بشت ده به ستيت به هه بوونى ئه وى تريان) ئه مه ش كرنكه بؤ ريكخستنى كاره كانى ماسولكه و باراستنى ددان و ئيسك, هه روه ها بؤ دووركه وتنه وه له توشبوون به ئيسكه نه رمه كه له لايه ن ئافره تانه وه له ته مه نى 35 سالي و به ره به ره زياد ده كات تا ده كات به ته مه نى بىء ئوميدى , كه ده بيته هؤى كورت بوونه وه ى بالا و هه ندى جار شكانى هه نديك ئيسقان كه له وانه يه ببيته هؤى مردن , له لايه كى تره وه فؤسفؤر كاريكه رى له سه ر ليدانى دل و ماسولكه كان و كردارى هه رس هه يه .
شير و بيكهاته كانى كه خالى نه كراوه بن  له جه ورى تا راده يه كى زؤر جه وريان تيادايه, بؤيه ئه و كه سه ى كه به نيازه كيش داببه زينيت بيويسته لييان به دوور بيت .

6 – كوارك : سودى سه ره كى ئه وه يه كه راده يه كى كه م له ووزه ى كه رمى و جه ورى تيادايه كه بيويستى له ش بؤ كيزه ر و كه ره وز ئه تواندرى به م بر بكريته وه , جونكه يه ك كوب له ئاوى كوارك ته نها 20 ووزه ى كه رمى تيايه و تام و جيزيكى زؤر ده دات به زه لاته و شؤربا و خواردنه سه ره كيه كانيش . و راده يه كى زؤر له بؤتاسيؤم و فؤسفؤر و فيتامين ب تياداية.

7 – برته قال : فيتامين C هه روه ها A تيادايه , ئه مه جكه له كالسيؤم و بؤتاسيؤم, بؤيه بيويسته كه برته قالى سروشتى بخوريت به ر له به كارهينانى شه ربه ته كه ى.

8 – مه عكه رؤنه : بيكهاته ى كرنكى كاربؤهيدراته , له وانه يه كه هؤى قه له وى بيت به لام سه لميندراوه كه سه رجاوه يه كى كرنكى كاربؤهيدراته كه بؤ كشت كار و ئه ندامه كانى له ش بيويسته له كارى ماسولكه كانه وه تاكو دوايين كردار كه كردارى هه رس كردنه , هه روه ها ياريده ده ره بؤ كه مكردنه وه ى ريزه ى شه كر له خوين و ووزه ى به رده وام ده به خشيت.

9 – به تاته : بيكهاته ى سه ره كى تيايدا كاربؤهيدراته. مه عكه رؤنه به خواردنيكى سته م داده ندريت بؤ كه سيك كه كيشى دابه زينيت, به لام به تاته يه كى كيش مام ناوه ندى 110 ووزه ى كه رمى تيادايه, و ئه و رؤن و زه يته ى كه به كارديت بؤ ئاماده كردنيان ئه مانه ن هؤى قه له وين. هه روه ها به تاته جكه له كاربؤهيدرات مه كنيسيؤم و ئاسن و فؤسفؤر و بؤتاسيؤميشى تيادايه و ئه كه ر هاتوو جوان بشؤردريته وه به تويكله كه يه وه ئينجا سوور بكريته وه  ئه وا زؤرترين سوودى ده بيت.

10 – كه نمه شامى : كه ئه ميش به شيكى زؤرى له سليلؤزى تيادايه كه هاوكاره بؤ باراستن له توشبوون به شيربه نجه ى قؤلؤن و نه خؤشيه كانى ترى كه ده و له كه ل كه مكردنه وه ى ريزه ى كؤليسترؤل له خوين كه ده بيته هؤى نه خؤشيه كانى دل و تيكدانى سورى مانكانه ى خوين( له لاى ئافره تان )
                       هيوادارم سوودمه ند بن له م بابه ته


                                                                    وه رمكيراوه له زمانى عه ره بى
                                                      سه رجاوه ى سه ره كى ئه م بابه ته مالبه رى

                                                                                                    http:/www.lakii.com